Raj Mistry's world

Me,my stories and world around….

રાંધણછઠ..શિતળાસાતમ…ગોકલાઠ્મ…

Leave a comment

તો શ્રાવણ માસ શ્રી થયો અને ભક્તિનું ઘોડાપુર ઉમટી ઉઠ્યું….તો સાથે સાથે મારા બાળપણ ની યાદો નું ઘોડાપુર પણ ઉમટી ઉઠ્યું…..તો એક જમાનો હતો કે ,અમે સ્કુલમાં સાતમ -આઠમ ની રજાઓ ક્યારે પડે છે ,એની કાગ-ડોળે રાહ જોતા…..અરે અમારી રજાઓ તો બોળ-ચોથ..નાગપંચમ થી શરુ થઇ ને છેક પારણા ના દિવસો સુધી ચાલતી…..રજા ની રજા ઓ અને મજાની મજા…..એમાં મરો, મારી મમ્મી નો થતો….કારણ કે એતો શ્રાવણ માસના ઉપવાસ પણ કરે અને તહેવારો નું જમવાનું પણ બનાવે….અને અમે ખાવા-પીવામાં થી ઉંચા જ ન આવી એ….!!! તો થતું શું?….જુઓ….ભૂતકાળ અને વર્તમાન કાળ સાથે…સાથે…..retro-….

૧. નાગપાંચમ-

ભૂતકાળ- મમ્મી શ્રીફળ ને ઘરના ઉંબરે કે રસોડા ના પાણીયારે વધેરી ને આખા ઘરમાં , એ જળ નો છંટકાવ કરતી…કે જેથી ઘરમાં ઝેરી જનાવર કે સર્પ નો ભય ન રહે…..

વર્તમાન કાળ- રજા જ ક્યાં છે…? રીના અને હું , આવા રીવાજ-રસમ મા માનતા જ નથી…આથી શ્રીફળ..મેં છેલ્લે ક્યારે અને ક્યાં વધેર્યું હશે….? એ મને પણ યાદ        નથી…..

૨. રાંધણ છઠ

ભૂતકાળ– સવારે સવારે , મમ્મી જલ્દી થી રસોઈ બનાવી દે, અમે બધા રમવા ઉપડી જઈએ….મમ્મી,પપ્પા બજારમાં જઈને કે ઘરે આવતા શાકભાજી વાળા પાસે થી પતાર્વેલીયા ના પાન, પરવર, કંકોળા લઇ આવે, દૂધ પણ લઇ આવવામાં આવે….અને બપોર પછી…આવતી કાલ માટે , જમવા બનવવા નું શરુ થાય…..અમે બધા એની આસપાસ ગોઠવાઈ જઈએ અને ,ગરમાગરમ બનતા થેપલા કે પાતરા , ચાખવા માટે પડાપડી કરીએ….દૂધ હલાવતા જઈએ….મમ્મી બિચારી રાંધી રાંધી ને થાકી જાય….અને કામ કરતી મોડે સુધી જાગે કે કાલે રાંધવા મા આરામ મળશે અને થાક ઉતરશે…..!!!!

વર્તમાન કાળ– રીના મેડમ, બસ રૂટીન જમવાનું જ બનાવે….કારણ કે શિતળા સાતમ એ અમારા નવા ઘરે ઠંડું ખાવા નો રીવાજ નથી…..સારું છે….!!!! તો રીના કોઈ મોલ મા જાય….કપડા, કરીયાણા ની સાથે સાથે , શાકભાજી લેવાય ખરી…નહીતર હરિ હરિ…..!!! સાંજે કોઈ દોડાદોડી નહિ….આરામ….!!!

૩. શિતળા સાતમ

ભૂતકાળ– અમારા ભિલોડા ગામ ની પાસે હાથમતી નદી વહે, અને આ સીઝનમાં એમાં પાણી તો મોટે ભાગે હોય જ….આથી…બધા વડીલો ની સાથે કપડા લઇ ને નદીએ ન્હાવા જવાનું…..!!! અને તમે જુઓ તો, એવી મજા પડે કે ન પૂછો વાત…… !! કલાક બે કલાક નાહીએ…એટલે પછી ઘરે અને રાત્રે બનાવેલું જમવાનું તૈયાર જ હોય…..કોઈને કોઈ મહેમાન તો હોય જ….આથી બધા જોડે બેસીએ …અને હા…!! જો કોઈ ને ભૂતકાળ મા “શિતળા” નો રોગ થયો હોય તો માનતાના આધારે એ વ્યક્તિ, સાત ઘરના “બટકા” માંગવા નીકળે,માંગેલું  એ બધું એણે ખાવાનું…!!!!.એ જ રીતે બધા એકબીજાને ઘરે ફરીને “બટકા વ્યવહાર” ચાલુ રાખે…..!!! તો જમણ પૂરું કરી આરામ કરવા નો અને આ દિવસ દરમ્યાન…ઠંડું માત્ર સવારે જ ખાવાનું…સાંજે તો ગરમ જ બને…..અને દિવસ દરમ્યાન ગરમાગરમ ચા તો બનતી જ રહે…..તો મમ્મી ને આરામ ક્યાંથી હોય???????

વર્તમાનકાળ– રીના સવારે સવારે મને ઓર્ડર કરે…”દૂધ ખાવાની ઈચ્છા હોય તો દૂધ લઇ આવો…”…એટલે આપણે દોડતા થઇ જઈએ….!! એ જમવાનું બનાવે, પણ ગરમાગરમ અને લીમીટેડ……!! અમારા ઘરે સાંજે ઠંડું જમવાનો રીવાજ નથી…..આથી માર્યાદિત જમવાનું…..અને આરામ? એ ક્યાંથી હોય?….કામકાજ તો ચાલુ જ હોય….અરે!! અમારે તો જન્માષ્ટમી ની પણ રજા નથી…..!! આથી, શીતળાસાતમ…એક તહેવાર મટી ને ..એક “દૂધ” ખાવાનું બહાનું બની ગયો છે……

૪. જન્માષ્ટમી-

ભૂતકાળ– અમારા ત્યાં બધા ઉત્સાહી અને સ્વાધ્યાય પરિવાર વાળા…આથી જન્માષ્ટમી ના દિવસે ઘણા બધા પ્રોગ્રામ હોય…..અમારે ત્યાં ભિલોડા મા,જન્માષ્ટમી નો મોટો મેળો ભરાતો ( હજુ પણ ભરાય છે….)અને આખું બજાર ઉભરાય….!!અમે બધા સવારે માત્ર “શીરો” ખાવા માટે ઉપવાસ કરતાં….અને રાત્રે ભાખરી-શાક બનાવડાવી ને ખાતા…..!! સાંજે મંદિરે જવાનું…અને કદાચ રાત્રે શક્ય હોય તો શામળાજી મંદિરે જતા….અને રાત્રે જન્મોત્સવ મનાવી ને પાછા ફરતા…..અને બીજે દિવસે “પંજરી” નો પ્રસાદ માટે છડેચોક રાહ જોવાતી…..!!

વર્તમાન– અત્યારે હું અને રીના ચુસ્ત સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય ના સત્સંગી….એટલે અમારે પૂ. યોગીબાપા ની આજ્ઞા અનુસાર અને સંપ્રદાયના નિયમ અનુસાર…જન્માષ્ટમી મોટો તહેવાર…અને સત્સંગ નો દિવસ….!! આમ તો નિર્જળા ઉપવાસ ની આજ્ઞા કે નિયમ છે પણ ,હું અને રીના “નિર્જળા ” ઉપવાસ નથી કરતાં પણ ફરાળી ઉપવાસ જરૂર કરીએ….રાત્રે શાહીબાગ મંદિરે બે-ત્રણ કલાક નો કીર્તન-ધૂન-પ્રવચન-નાટક -નૃત્ય થી ભરપુર કૃષ્ણ-જન્મોત્સવ ની ઉજવણી હોય છે….અને રાત્રે બાર વાગ્યે , શ્રી હરિ નો જન્મ થાય અને સમગ્ર મંદિર , પ્રકાશ,આરતી,ધૂન થી ઝળહળી ઉઠે….પ્રસાદી વહેંચવાની શરૂઆત થાય અને દર્શન માટે બધા સત્સંગીઓ ઉમટી ઉઠે…..!!! તો બસ , અમારા માટે ઠાકોરજીના દર્શન નો ,જન્મોત્સવ મનાવવા નો આ મોટો સ્ત્રોત છે….સંતો,શાસ્ત્રો,મંદિરો અને સત્સંગ ….કદાચ શ્રીહરિ સુધી પહોંચવાના સબળ માધ્યમ છે…એ હવે સમજાઈ ગયું છે……

તો, ભૂતકાળ અને વર્તમાન કાળ વચ્ચે  નો ભેદ….એ સમાજ અને સમજણ મા થઇ રહેલા પરિવર્તન ની નિશાની છે….!!……આવનારી પેઢીઓ , કદાચ….સાતમ શું?….આઠમ શું?…..એ ભૂલી ગઈ હશે….!!!સમય સાથે ચાલો પણ….પોતાના મૂળ પકડી રાખો…..અસ્તિત્વ ટકાવવા આ જરૂરી છે…..

રાજ

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s