Raj Mistry's world

Me,my stories and world around….


Leave a comment

BAPS નુતન આરતી રવિસભા- 02/12/2018

” હવે આ આરતી ,મહાપૂજા અને નામાવલી હજારો વર્ષ ચાલશે , અને હજારો વર્ષ સુધી ભક્તો ને પરમ સુખ આપશે…….”


પ્રગટ બ્રહ્મ સ્વરૂપ મહંત સ્વામિ મહારાજ – નુતન અક્ષર પુરુષોત્તમ મહારાજ ની આરતી ની રચના સમયે સૌને પત્ર દ્વારા આશીર્વાદ આપતી વખતે……….

સમય બદલાય છે તેમ તેમ સંપ્રદાય નો…શ્રીજી નો સિદ્ધાંત વધું સ્પષ્ટ થતો જાય છે….જેમ સ્પષ્ટતા વધે તેમ તેમ ભગવાન નું સર્વોપરી સ્વરુપ …એમનાં અવતરણ નો હેતુ…..કાર્ય અને મહિમા જીવ માત્ર સુધી પહોંચે તેવા પ્રયત્ન થાવા જોઈએ…..મુક્તાનંદ સ્વામી એ કાલવાણી માં જે આરતી રચી…..જય સદ્ગુરુ સ્વામી….એ આજે 200 વર્ષ થી સંપ્રદાય માં પ્રસિધ્ધ છે…..સર્વોપરી ભગવાન ને એમણે સદગુરુ કહ્યા…પણ જેમ જેમ સમય વીત્યો…ગુણાતીત ગુરુઓ એ શાસ્ત્રો માં રહેલી વાત….શ્રીજી નો હૃદય ગત સિદ્ધાંત સુસ્પષ્ટ કર્યો……બ્રહ્મસ્વરૂપ શાસ્ત્રીજી મહારાજે એ સિદ્ધાંત..સ્વરુપ ને મૂર્તિમંત કર્યું……અક્ષર અને પુરુષોત્તમ નાં સ્વરુપ મધ્ય મંદીર માં સ્થાપી શુદ્ધ ઉપાસના નાં ડંકા વગ઼ાડયા …..બ્રહ્મસ્વરૂપ પ્રમુખ સ્વામી મહારાજે પુ. ભદ્રેશ સ્વામી ને આજ્ઞા કરી, જે કાર્ય સદીઓ માં થાય…તેં અક્ષર પુરુષોત્તમ દર્શન સિદ્ધાંત …તેનુ ભાષ્ય….અને સિદ્ધાંત સુધા રચ્યાં…જેને જગતે સ્વીકાર્યા……અને પરિણામે પ્રગટ બ્રહ્મસ્વરૂપ મહંત સ્વામી મહારાજે આ શુદ્ધ સ્વરુપ…શુદ્ધ સિદ્ધાંત જગત માં પ્રસ્થાપિત કરવા…..શ્રીજી ને તેમનાં મૂળ સ્વરુપ માં રજુ કરવા….આ નવીન આરતી ની રચના માટે પુ.ભદ્રેશ સ્વામી ને આજ્ઞા કરી જેનાં એક એક શબ્દ….શ્રીજી નાં સર્વોપરી સ્વરુપ…..સર્વોપરી સિદ્ધાંત નાં દ્યોતક છે……

માટે નવી આરતી તો શ્રીજી નાં જ સર્વોપરી સ્વરુપ ને વધું સ્પષ્ટ કરવા નો પ્રયાસ છે……જે સત્ય છે તેં સ્પષ્ટ થાય…જીવ માત્ર માં દૃઢ થાય તેમાં જ સુખ છે…..

અને આજની સમગ્ર સભા આ નુતન આરતી ના મહિમા , ભાવાર્થ પર જ હતી…………..સૌપ્રથમ અક્ષર પુરુષોત્તમ મહારાજ ના દર્શન…….

સભાની શરૂઆત યુવકો દ્વારા ધૂન  અને પ્રાર્થના થી થઈ ..ત્યારબાદ શરૂ થયો કીર્તન નો દોર …યુવકો એ પ્રેમાનંદ સ્વામિ રચિત ” તમારી મુર્તિ વિના મારા નાથ રે…..” ; બ્રહ્માનંદ સ્વામિ રચિત ” મારે તવ થી લાગી પ્રીત…” અને ” વ્હાલું લાગે મોહન તારું મુખડું રે…..” જેવ અદ્ભુત કીર્તન રજૂ થયા…..અને સમગ્ર માહોલ કીર્તન મય થઈ ગયો……!!

ત્યારબાદ – તમારો આહાર તમારા સ્વાસ્થ્ય અને તમારા જીવન પર શી અસર કરે છે??? તે વિષયે- વ્યયસાયે વૈજ્ઞાનિક એવા ગૌતમ કુમાર દાસ( કેનેડા માં Hindu plant based diet વિષય પર 7 વર્ષ સુધી સંશોધન કર્યું છે)  અને ધ્રુવીલભાઈ દ્વારા – એસિડિક અને બેસિક ( આલ્કલાઇન) ફૂડ અને તેની અસરો પર અદ્ભુત રજૂઆત થઈ…..જુઓ નીચેના ફોટો……! ટૂંકમાં શરીર ના pH ને અનુકૂળ હોય તેવો આહાર લેવા થી જ શરીર સારું ..તંદુરસ્ત રહે છે……!

મને એક વાત રસપ્રદ લાગી……ઘઉં ( જે રોજ ખવાય છે)…રિફાઈન્ડ તેલ….R.O. નું પાણી ..બટાકા….ખાંડ….મેંદો વગેરે શરીર માં ઍસિડ નું પ્રમાણ વધારે છે અને પરિણામે કેન્સર..રુદય રોગ નું પ્રમાણ વધતું જાય છે……! તો પછી ખાવું શું??? અઘરો પ્રશ્ન છે…ગુગલભાઇ નો મદદ લો……જવાબ મળશે…..નહિતર…છોડો ફિકર જલ્સા થી જીવો..બીજું શું… 🙂 !!!

ત્યારબાદ શ્રી અક્ષર પુરુષોત્તમ મહારાજ ની નવીન આરતી ની રચના – પ્રગટ બ્રહ્મ સ્વરૂપ મહંત સ્વામી મહારાજ ની આજ્ઞા થી પૂ. ભદ્રેશ સ્વામી એ કરી છે …..તેના વિષે વધુ માહિતી ……વિડીયો દ્વારા- પૂ. અક્ષર વત્સલ સ્વામી એ – આરતી નો ઇતિહાસ …મહિમા …પૂ.ભદ્રેશ સ્વામી એ – આ નુતન આરતી કઈ રીતે રચાઇ ..તેનો મહિમા…..વગેરે પર ઊંડાણ પૂર્વક કહ્યું……અમુક મુદ્દા હું અહી રજૂ કરું છુ……જે રસપ્રદ છે…..

https://youtu.be/qUOh3VckVSM

  • આજથી લગભગ 200 વર્ષ પહેલા મુક્તાનંદ સ્વામીએ રચેલી ” જય સદગુરુ સ્વામી ” આરતી એ એક જ આરતી સંપ્રદાય માં નથી પણ લગભગ 66 જેટલી આરતી ઑ – જુદા જુદા નંદ સંતો એ રચી ..આજની તારીખે પણ મુળી અને ભુજ ના મંદિરો માં બ્રહ્માનંદ સ્વામી રચિત આરતી ગવાય છે…….આચાર્ય મહારાજ શ્રી આનંદ પ્રસાદ જી અને તેજેન્દ્ર પ્રસાદજી મહારાજ દ્વારા આવી આરતી ઑ ના સંગ્રહ નું પ્રકાશન થયું છે……
  • આ નવીન આરતી ની રચના પાછળ – મહંત સ્વામી મહારાજ નો સંકલ્પ હતો કે- શ્રી અક્ષર પુરુષોત્તમ મહારાજ નો મહિમા…સિધ્ધાંત…..મહારાજ અને સ્વામી નું સ્વરૂપ …બ્રહ્મ સ્વરૂપ શાસ્ત્રીજી મહારાજ નો દાખડો અને શુધ્ધ ઉપાસના નું આ અમૃત જીવમાત્ર સુધી પહોંચે અને પરિણામે જ- નવીન આરતી…..નવીન મહાપૂજા અને સહજાનંદ નામાવલી ની રચના મહામહોપાધ્યાય પૂ. ભદ્રેશ સ્વામી એ કરી છે…..
  • મહંત સ્વામી મહારાજ નો આ આરતી ની રચના પાછળ એટલો બધો દાખડો હતો કે- તેમણે રાત દિવસ ..સતત …ચર્ચા..માર્ગ દર્શન…..સૂચન દ્વારા પૂ. ભદ્રેશ સ્વામી ને આ માટે પ્રેરિત કર્યા…પોતે રાતો જાગી ને નવી આરતી નો મુખ પાઠ કર્યો……સંતો ને પત્ર લખી..રૂબરૂ મળી ને આ આરતી ના મહિમા..તેના સર્વોપરી ફળ અંગે જણાવ્યુ…….

અદ્ભુત………ત્યારબાદ પૂ. પ્રિય સ્વરૂપ એ સ્લાઇડ્સ ની મદદ થી સમગ્ર આરતી ના શબ્દો નો અર્થ…..તેની પાછળ નો ભાવ….મહિમા ની સમજૂતી આપી…..! અદ્ભુત…અદ્ભુત……અને અંતે તો આરતી – કે જે કાર્તિક વદ પડવા ના દિવસે- જે દિવસે- બ્રહ્મ સ્વરૂપ શાસ્ત્રીજી મહારાજ વડતાલ નો ત્યાગ કરી નીકળ્યા હતા – તે તિથી એ- આ આરતી , મહાપૂજા અને સહજાનંદ નામાવલી નો લાભ- મહંત સ્વામી મહારાજ દ્વારા બોચાસણ મંદિર માં સૌને મળ્યો- તેના વિડીયો દર્શન નો લાભ મળ્યો……..જે નીચેની લિન્ક પર થી સૌ લાભ લઈ શકશે….

ત્યારબાદ પૂ. ઈશ્વર ચરણ સ્વામી એ પણ – આ નવીન આરતી ની રચના…એની પાછળ – શુધ્ધ ઉપાસના નો હેતુ…..બ્રહ્મ સ્વરૂપ શાસ્ત્રીજી મહારાજ નો રાજીપો……અને મહંત સ્વામી મહારાજ નો દાખડો…વગેરે ની અદ્ભુત વાત કરી…….શાસ્ત્રીજી મહારાજે કહ્યું છે તેમ- આપણે સૌએ અક્ષર પુરુષોત્તમ મહારાજ માટે મૂંડાવ્યું છે…માટે મહારાજ -સ્વામી નો મહિમા સર્વે છડેચોક ગાવો જ જોઈએ……..! આ આરતી ની રચના પાછળ પૂ. ઈશ્વર ચરણ સ્વામી નો પણ અઢળક દાખડો રહેલો છે…….

સભાને અંતે પૂ. પ્રિય સ્વરૂપ સ્વામી એ જાહેરાત કરી કે – આ આરતી ની  – 15 મી ડિસેમ્બર ના રોજ- રાજકોટ માં બ્રહ્મ સ્વરૂપ પ્રમુખ સ્વામી મહારાજ જન્મ જયંતિ ની ભવ્ય ઉજવણી બાદ સર્વે હરિભક્તો દ્વારા અતિ ભવ્ય રીતે શરૂઆત કરવા માં આવશે …ત્યાં સુધી સર્વે એ એને કંઠસ્થ કરી લેવા ની છે……16 મી થી સર્વે સ્થાને- ઘરમંદિરે…સંસ્થા ના બધા નાના મોટા મંદિરો એ- બધા સમયે આ જ આરતી ગવાશે…….! પૂ પ્રિય સ્વરૂપ સ્વામી એ – સ્વામીશ્રી નો આશીર્વાદ પત્ર વાંચી ને સંભળાવ્યો……..! વિશેષ માહિતી માટે જુઓ નીચે ની લિન્ક ….

નવીન આરતી અંગે 

અદ્ભુત…અદ્ભુત…….!! …..

સભાને અંતે જાહેરાત થઈ કે અમદાવાદ મ્યુનિસિપાલિટી દ્વારા આવતી કાલ થી- સૂકા અને ભીના કચરા ને અલગ અલગ કલર ની કચરા પેટી માં ફરજિયાત નાખવો પડશે…….

તો- આજની સભા ઐતિહાસિક હતી…….અક્ષર પુરુષોત્તમ મહારાજ ના ડંકા જગત માં ગુંજે….. તેની હતી…..શુધ્ધ ઉપાસના….સર્વોપરી ઉપાસના….સર્વોપરી સિધ્ધાંત જીવમાત્ર સુધી પહોંચે એ માટે ની હતી…….ગુણાતીત પુરુષો ના અતુલ્ય કૃપા યત્ન ની હતી…..

જ્યાં સુધી સુરજ ચંદ્ર રહેશે ત્યાં સુધી અક્ષર પુરુષોત્તમ મહારાજ ..એમના શુધ્ધ સિધ્ધાંત નો પ્રચાર-પ્રસાર ચાલુ રહેશે……બ્રહમરૂપ થવાનો માર્ગ પ્રશસ્ત રહેશે……ગુણાતીત ચિરંજીવી રહેશે…!

જય જય અક્ષર પુરુષોત્તમ…જય જય સ્વામિનારાયણ……

રાજ 


Leave a comment

BAPS રવિસભા -07/10/2018

પછી શ્રીજીમહારાજ બોલ્યા જે,

ભગવાન જીવના કલ્યાણને અર્થે જ્યારે મૂર્તિ ધારણ કરે ત્યારે પોતાનું જે અક્ષરધામ અને ચૈતન્યમૂર્તિ એવા જે પાર્ષદ અને પોતાનાં જે સર્વે ઐશ્વર્ય તે સહિત જ પધારે છે, પણ એ બીજાના દેખ્યામાં આવે નહીં……….

માટે ભગવાનના ભક્તને ભગવાનનું સ્વરૂપ અક્ષરધામ સહિત પૃથ્વી ઉપર વિરાજમાન છે એમ સમજવું અને બીજા આગળ પણ એવી રીતે વાર્તા કરવી…...”…..

…… એનાં નેત્રમાં ભગવાન જોનારા છે તે માટે બ્રહ્માંડમાં જેટલાં જીવપ્રાણી છે તેનાં નેત્રને પ્રકાશ કરવાને સમર્થ થાય છે, અને એના પગમાં ચાલનારા ભગવાન છે તે માટે બ્રહ્માંડમાં સર્વ જીવના પગને વિષે ચાલવાની શક્તિને પોષણ કરવાને એ સમર્થ થાય છે; એમ એ સંતની સર્વે ઇન્દ્રિયોમાં ભગવાન રહ્યા છે….. , તે માટે એ સંત તો બ્રહ્માંડમાં સર્વે જીવોનાં ઇન્દ્રિયોને પ્રકાશ કરવાને સમર્થ થાય છે…… .

……માટે એ સંત તો સર્વ જગતના આધારરૂપ છે……….”


ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણ- વચનામૃતમ- ગઢડા પ્રથમ-71; ગઢડા પ્રથમ-27

સંત નો મહિમા -સમગ્ર 273 વચનામૃત માં થી લગભગ 100 થી વધુ વચનામૃત માં શ્રીજી એ છડેચોક ગાયો છે….કેમ?? ઉત્તર ઉપર જ છે……કારણ કે ભગવાન જ્યારે અવતાર ધારણ કરે ત્યારે તે પોતાના ધામ અને પાર્ષદ સહિત જ અવતરે છે…..અને એ જ ધામ એટ્લે અક્ષરધામ – અક્ષરબ્રહ્મ સત્પુરુષ કે જેના અંગે અંગ માં ભગવાન સ્વયં રહ્યા છે……અને એ જ જગત નો આધાર છે…….એટ્લે જ આપણે ત્યાં આવા એકાંતિક સત્પુરુષ કે જે સ્વયં અક્ષરબ્રહ્મ છે ….તેનો આટલો બધો મહિમા છે……! આજની સભા આ જ મહિમા ની વાત હતી….કે જેને સમજ્યા ..જીવ્યા વગર મોક્ષ જ નથી……!

સભાની શરૂઆત માં સર્વ પ્રથમ શ્રીજી અને ધામ -મુક્ત ના દર્શન…..

43283114_2157451991209295_2399940726147252224_n

ત્યારબાદ યુવકો અને પૂ. અમૃતકિર્તિ સ્વામિ દ્વારા ધૂન અને કીર્તન થી શરૂઆત થઈ….કીર્તન માં નિષ્કુળાનંદ સ્વામિ રચિત ” ધન્ય ધન્ય એ સંત સુજાણ ને..” ; મુક્તાનંદ સ્વામિ રચિત..” સર્વે માન તજી…” અને પૂ. અમૃત કિર્તિ સ્વામિ દ્વારા …સુખાનંદ સ્વામિ રચિત…” સહજાનંદ કે દર્શન કરકે સબ મગન ભયે…..” રજૂ થયા…….

ત્યારબાદ પ્રગટ અક્ષર બ્રહ્મ મહંત સ્વામિ મહારાજ ના ભાવનગર ખાતે ના વિચરણ ના દિવ્ય વિડીયો દર્શન નો લાભ સભાને મળ્યો …જે આપણે બધા નીચેની લિન્ક પર થી કરી શકશું…..( 30 સપ્ટેમ્બર થી 2 ઓક્ટોબર)

ત્યારબાદ પૂ. શ્રીહરિ સ્વામિ એ – ભાવનગર ખાતે યોજાયેલા પ.પૂ.મહંત સ્વામિ મહારાજ ના ભવ્ય જન્મોત્સવ ના ઉપલક્ષ માં – એમના દિવ્ય ગુણ ની ચર્ચા – અદ્ભુત પ્રસંગો અને વચનામૃત ને આધારે કરી…..આપણે અહી માત્ર તેનો સારાંશ જ જોઈશું…….
  • ગઢડા પ્રથમ 71 અને ગઢડા પ્રથમ-27 માં શ્રીજી એ જેના ગુણ નું- મહિમા નું વર્ણન કર્યું છે – એવા એકાંતિક – અક્ષરબ્રહ્મ સ્વરૂપ મહંત સ્વામિ મહારાજ આપણ ને પ્રત્યક્ષ મળ્યા છે તે જ સર્વોપરી પ્રાપ્તિ છે ….
  • એવા પુરુષ ને ઓળખવા કઈ રીતે?? તો તેની ઓળખાણ શ્રીજી એ સ્વયં આપી છે અને તેના અદ્રિતીય ગુણો નું વર્ણન કરતાં કહે છે કે એ પુરુષ માં નીચે મુજબ ના ગુણ હોય…..જે આજે મહંત સ્વામિ મહારાજ અને એ પહેલા આપણી ગુણાતીત પરંપરા માં જોવા મળ્યા છે…..એ ગુણ માં …
  1. એક ભગવાન ને જ સર્વ કર્તાહર્તા માને ….
  2. આગના અને ઉપાસના માં સ્પષ્ટ….અતિ દ્રઢતા…..નિયમ ધર્મ માં સહેજ પણ ઉણપ ન ચલાવે….
  3. સર્વે ઇન્દ્રિયો અને અંતઃકરણ માં એક ભગવાન જ કેન્દ્ર
  4. પંચ વર્તમાન માં અતિશય દ્રઢતા
  5. ભગવાન નું અખંડ સ્મરણ……અને સ્મૃતિ
  6. પોતાના વર્તન…કાર્ય માં જરૂર પડ્યે દિવ્યતા-એશ્વર્ય ના દર્શન કરાવે
  7. ભક્તો ના શુભ સંકલ્પ – દર્શન માત્ર થી પૂર્ણ કરે……

આવા તો અનેક ગુણ-થી સંપન્ન આપણાં બ્રહસ્વરૂપ ગુરુ માં ભગવાન સાક્ષાત રહ્યા છે અને એમના દ્વારા જ ભગવાન પોતાનું કાર્ય…પોતાનો સંદેશ પ્રસરાવી રહ્યા છે ..એમાં કોઈ શક નથી…બસ આપણે આવા પુરુષ ને ઓળખવા ના છે એમના સ્વરૂપ ..કાર્ય માં પ્રતીતિ કરવા ની છે…….

ત્યારબાદ યુવક મંડળ દ્વારા એક અદ્ભુત સ્કીટ ની પ્રસ્તુતિ થઈ- વિષય હતો ” my favorite clip” એનું કથાનક આવું હતું કે- સ્વામીશ્રી ના વિચરણ મંડળ માં ફોટોગ્રાફર તરીકે સેવા આપતા યુવક પોતાની મનોવ્યથા વ્યક્ત કરતાં કહે છે કે- સ્વામીશ્રી નો ફોટો લેવા નો પ્રયત્ન કર્યો તો – હરિકૃષ્ણ મહારાજ ની સેવા માં રહેતા પૂ. હરિપ્રકાશ સ્વામિ દર વખતે વચ્ચે આવી જાય..પરિણામે સ્વામીશ્રી નો જોઈએ તેવો ફોટો ન મળે..અને દરેક સમયે એવું થાય…….આથી પ્રશ્ન એ કે- હરિપ્રકાશ સ્વામિ જાણી જોઈને આવું કરે છે કે પછી કોઈ રહસ્ય છે???

સ્કીટ ના ભાગ રૂપે જ – એક વિડીયો સંદેશ દ્વારા પૂ. હરિપ્રકાશ સ્વામિ એ – આ સાચી ઘટના પાછળ નું રહસ્ય નું નિરાકરણ કરતાં કહ્યું કે- હું દરેક ફોટો માં વચ્ચે આવતો હતો કારણ કે – એ સ્વામીશ્રી ની પોતાની આજ્ઞા હતી……..કારણ કે- સ્વામીશ્રી નહોતા ઇચ્છતા કે- હરિકૃષ્ણ મહારાજ – એમના ફોટા લેવા ની દોડાદોડી માં ગૌણ થઈ જાય…..સાઈડ માં રહે……..!!!! કેટલી અદ્ભુત પરાભક્તિ…….! સદાયે નમ્ર રહેતા સ્વામીશ્રી એ તો ઊંચા અવાજ માં પૂ.હરિપ્રકાશ સ્વામિ ને કહ્યું કે- આ હરિકૃષ્ણ મહારાજ ને લીધે જ આપણે બધા છીએ……એ કદાપિ ગૌણ ન થાય- એ સદાયે યાદ રાખવું…….!! અને ગોંડલ ના અસ્થિ વિસર્જન નો પ્રોગ્રામ હોય કે…..જામનગર ના મંદિર નો મહોત્સવ હોય……..સ્વામીશ્રી એ ઠાકોરજી ને જ કેન્દ્ર માં રાખી..આગળ રાખી- પોતે દાસાનુદાસ ભાવે વર્તી- સર્વ ને શીખ આપી છે કે- સર્વોપરી તો એક શ્રીજી જ- તે ક્યારેય ગૌણ ન થાય……..અને આપણે તો એમના દાસ…!!!

સ્વામીશ્રી ની આ પરાભક્તિ ના દર્શન કરાવતી ક્લિપ- જ આપણાં સર્વ ને- સૌથી પ્રિય ક્લિપ છે- એમાં કોઈ શક નથી…!!!

સભાને અંતે સત્સંગ શિક્ષણ પરીક્ષા ના સર્વોત્તમ દેખાવ કરેલા પરિક્ષાર્થી ઑ નું સન્માન થયું…..અને એવા હરિભક્તો કે- જેમણે કેન્સર જેવા જીવલેણ રોગ હોવા છતાં પરીક્ષા આપી ને સત્સંગ નું ગૌરવ વધાર્યું હોય- તેમનું પણ અભિવાદન થયું………

તો- સમજવા નું એટલું જ કે- આપણાં માટે શ્રીજી સર્વોપરી છે…એમના જ બે ચરણ ની ઉપાસના છે પણ સાથે સાથે- એ શ્રીજી સુધી લઈ જનાર – એમની ઓળખાણ કરાવનાર……આપણ ને શુધ્ધ કરી બ્રહમરૂપ કરનાર- આપણાં અક્ષરબ્રહ્મ ગુરુ નો મહિમા પણ અજોડ જ છે………આવા અક્ષરબ્રહ્મ ગુરુ ની ઓળખાણ થશે..એમનામાં સાંગોપાંગ જોડાવાશે ..તો જ પરબ્રહ્મ પુરુષોત્તમ નારાયણ ની પ્રાપ્તિ થશે…..! અને આ દર્શન કહો કે તત્વજ્ઞાન એટ્લે જ- અક્ષર પુરુષોત્તમ સિધ્ધાંત દર્શન…! જેને સમજ્યા સિવાય કોટિ ક્લ્પે આત્યંતિક કલ્યાણ જ નથી…….

જય સ્વામિનારાયણ……..જય જય અક્ષર પુરુષોત્તમ………

રાજ

.


Leave a comment

અક્ષરપુરુષોત્તમ દર્શન-૬

અત્યાર સુધી આપણે પ્રસ્થાન ત્રયી ( ઉપનિષદ-ભગવદ ગીત અને બ્રહ્મસૂત્ર) ના –ઉપનિષદ અને ભગવદ ગીતા ને આધારે – અક્ષર અને પુરુષોત્તમ – તત્વ ના સ્વરૂપ..કાર્ય અને મહિમા વિષે ઉંડાણ પૂર્વક સમજ્યા…..હવે આગળ તેમના વિષે વધુ માહિતી મેળવીએ – બ્રહ્મ સૂત્ર ને આધારે…..

 

બ્રહ્મસૂત્ર

———–

તે ઉપનિષદ ના ઉપદેશ નું તર્કબદ્ધ પરીપુષ્ટિ કરતો ગ્રંથ છે……ટૂંક માં કહેવું હોય તો એમ કહેવાય કે- ઉપનિષદ કહે છે અને બ્રહ્મસૂત્ર તેને તર્કબદ્ધ રીતે સાબિત કરે છે……માટે જ જો ઉપનિષદ ને વિશેષ સમજવા હોય તો બ્રહ્મસૂત્ર નો સહારો લેવો અનિવાર્ય છે. …..અને તર્ક ને આધારે આ ગ્રંથ ચાલતો હોવાથી તેને તર્ક સૂત્ર કે તર્ક પ્રસ્થાન પણ કહે છે ..આ ગ્રંથ પરાશરના પુત્ર શ્રીમાન્ બાદરાયણ વ્યાસ આ ગ્રંથના પ્રણેતા છે. ઉપનિષદની શ્રુતિઓ અને સ્મૃતિ ગ્રંથોના આધારે લખાયેલો આ ગ્રંથ છે. આ ગ્રંથ સૂત્ર સ્વરૂપે રચાયો છે. ‘अल्पाक्षरमसन्दिग्घं सारवद् विश्वतो मुखम्। अस्तोभमनवद्यं च सूत्रं सूत्रविदो विदुः॥

‘ અલ્પાક્ષરવાળું હોય, અતિ મોટાં વાક્યો જેવું ન હોય, તાત્પર્યના સારને સમાવી શકે તેવું સક્ષમ હોય, અને અસંદિગ્ધ હોય ઇત્યાદિ સૂત્રનાં લક્ષણો છે….

આ લક્ષણો પ્રમાણે જ મહર્ષિ વ્યાસજીએ આ ગ્રંથ રચ્યો હોઈ તેને સૂત્રગ્રંથ ગણવામાં આવે છે…… આ સૂત્રગ્રંથ ચાર અધ્યાયોમાં વહેંચાયેલો છે. પ્રત્યેક અધ્યાયમાં પેટા વિભાગ તરીકે ચાર ચાર પાદ આવેલા છે….. તે પ્રત્યેક પાદ જુદાં જુદાં અધિકરણોમાં અર્થાત્ પાદના પેટા વિભાગમાં વિભક્ત કરવામાં આવ્યાં છે. અને તે પ્રત્યેક અધિકરણમાં એક અથવા એકથી વધારે સૂત્રોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે…….

સમગ્ર ગ્રંથનો વિચાર કરીએ તો ખાસ કરીને પ્રથમ અધ્યાયમાં જગતનું કારણ કોણ ? શા માટે ? કોણ પ્રકૃતિ આદિ સર્વના આધાર છે ? કોણ સર્વાન્તર્યામી છે ? કોણ સર્વનિયામક છે ? શા માટે ? વગેરે માનવ-મનને ગૂંચવતી શંકાઓ કે જે ઘણી વાર શ્રુતિમંત્રોના આધારે જ જાગી ઊઠી હોય, તેવી શંકાઓનું નિર્ણયાત્મક સમાધાન કર્યું છે.

દ્વિતીય અધ્યાય ખંડન પ્રધાન અધ્યાય રહ્યો છે. વૈદિક સનાતન સિદ્ધાંતથી વિરુદ્ધ નિર્બીજ સાંખ્યયોગ જેવા પ્રતિપક્ષ મતોની અહીં પુનઃ તર્કની સરેણીએ પાક્કી પરીક્ષા કરવામાં આવી છે. જેમાં તે પ્રતિપક્ષ મતોમાં તર્કોની શિથિલતા, વિપરીતાર્થતા, ભ્રાંતિમૂલકતા કે પછી મોક્ષ પ્રતિબંધકતા દર્શાવી સાચા અને સારા તર્કો દ્વારા તેનો નિરાસ કરી, શ્રુતિસંગત સિદ્ધાંતોની સત્યતાનો પુનઃ જયઘોષ કર્યો છે. પરિણામે આ સિદ્ધાંતો વધુ શક્તિશાળી અને પ્રભાવક બન્યા છે.

બ્રહ્મસૂત્રોનો તૃતીય અધ્યાય એટલે સાધનાનો અધ્યાય. પરમકલ્યાણ એ સર્વમુમુક્ષુઓનું લક્ષ્ય છે. તે પામવાનું મુખ્ય સાધન પરમાત્માની ઉપાસના છે – તો તે ઉપાસના કરવાની રીત અહીં સમજાવી છે. વળી, જેને પરમાત્માની ઉપાસના કરવી હોય તેને અક્ષરરૂપતા, બ્રહ્મરૂપતા અર્થાત્ અક્ષરબ્રહ્મ સાથે પોતાના આત્માની એકતા પ્રાપ્ત કરવી જ પડે. શ્રુતિસ્મૃતિસિદ્ધ આ સાધનને કઈ રીતે આત્મસાત્ કરી શકાય ? તે માટે બ્રહ્મસ્વરૂપ ગુરુહરિ સાથેનો સંબંધ કેવો હોવો જોઈએ ? ઇન્દ્રિયો, અંતઃકરણ વગેરેનો સંયમ કઈ રીતે કરવો ? વગેરે સાધનાની વાતો અહીં ખૂબ જ ગંભીરતાથી, સ્પષ્ટતા સાથે, દૃઢપણે અને સયુક્તિક પ્રસ્થાપિત કરવામાં આવી છે.

‘ફળનો અધ્યાય’ એમ બ્રહ્મસૂત્રના ચોથા અધ્યાય માટે કહેવામાં આવ્યું છે. બધાં જ સાધનોના ફળરૂપ અપુનરાવૃત્તિકર પરમ મોક્ષના સ્વરૂપનું અદ્ભુત પ્રતિપાદન થયું છે. તે મુક્તિને પામતા મુક્તો ભગવાનના અક્ષરધામ તરફ ગતિ કરે તે ઉપનિષદોમાં કહેલી અર્ચિરાદિ ગતિનું અહીં નિરૂપણ છે. મુક્તિ અવસ્થામાં મુક્ત જે રીતે બ્રાહ્મી તનુ પામીને પરબ્રહ્મની દાસભાવે ઉપાસના, દર્શન કરતો થકો શાશ્વતકાળ પર્યંત પરમાનંદને ભોગવે છે, તેવી ઘણી બધી અલૌકિક વાતોનો અહીં નિર્ણય કરવામાં આવ્યો છે…….

 

હવે જોઈએ – અક્ષર કહેતા કે બ્રહ્મ નો ઉલ્લેખ કઈ રીતે થયો છે….

 

अथातो ब्रह्मजिज्ञासा ( १/१/१)

“..તેથી હવે બ્રહ્મજ્ઞાન ની ઈચ્છા કરવા માં આવે છે…..”.. અને આ એક જ વાક્ય માં જાણે કે- સમગ્ર બ્રહ્મસૂત્ર નો સાર આવી જાય છે…….બ્રહ્મવિદ્યા નો સાર આવી જાય છે…..ब्रह्मणो : जिज्ञासा इति ब्रह्मजिज्ञासा ( ब्रह्मसूत्र स्वामिनारायण भाष्य-१/१/१)  …અર્થાત- બે બ્રહ્મ ની જીજ્ઞાસા એટલે જ બ્રહ્મ જીજ્ઞાસા……અને આ બે તત્વ- એટલે જ અક્ષર અને પુરુષોત્તમ…… આવી જ કંઈક વાત પ્રશ્નોપનિષદમાં મહર્ષિ પિપ્પલાદ ઉચ્ચારે છે. અહીં પરમ મુક્તિના ઉપાય તરીકે ૐકારના ધ્યાન અંગેનું નિરૂપણ કરતાં તેઓ કહે છે,

‘एतद् वै सत्यकाम परं च अपरं च ब्रह्म यद् ॐकारः’ (પ્રશ્ન ઉપનિષદ, ૫/૨)

મહર્ષિ કહી રહ્યા છે, ‘હે સત્યકામ! આ ૐકાર તો પોતામાં સમગ્ર બ્રહ્મવિદ્યાને સમાવી બેઠો છે. એટલે પહેલાં તો તેનો અર્થ જાણી લેવો જોઈએ. સત્યકામ! આ ૐકારના બે અર્થ છે. એક ‘परं ब्रह्म’ અર્થાત્ પરબ્રહ્મ પુરુષોત્તમનારાયણ અને બીજો ‘अपरं ब्रह्म’ કહેતાં અક્ષરબ્રહ્મ.’ આમ ૐકારનું ઉચ્ચારણ કરતાં તેના અર્થરૂપે અક્ષર અને પુરુષોત્તમ એ બંને તત્ત્વોનું અનુસંધાન કરે તો તે –

‘स सामभिरुन्नीयते ब्रह्मलोकं स एतस्माज्जीवघनात् परात्परं पुरिशयं पुरुषमीक्षते।’ (પ્રશ્ન ઉપનિષદ, ૫/૫)

‘બ્રહ્મલોક કહેતાં દિવ્ય અક્ષરધામને પામી, સર્વ આત્માઓ કરતાં પણ પર એવા જે અક્ષરબ્રહ્મ, તેનાથી પણ પર પુરુષોત્તમનો સાક્ષાત્કાર પામે છે.

National_BM_Shibir_09

એટલે જ વ્યાસમુનિએ પણ બ્રહ્મસૂત્રમાં ‘पराघिकरणम्’ (બ્રહ્મસૂત્ર, ૩/૨/૩૦) જેવાં પેટાપ્રકરણો રચીને આ સિદ્ધાંતને સૂત્રરૂપે પ્રતિપાદિત કર્યો છે. આમ, બ્રહ્મવિદ્યામાં અનિવાર્ય ઘટક એવું અક્ષરબ્રહ્મ એ આત્મા તથા પરમાત્મા કરતાં ભિન્ન તત્ત્વ છે એ સમજી શકાય છે…….

આ રીતે વિવિધ ઉપનિષદો અને ગીતામાં સકળ વિશ્વના આધાર તરીકે ગવાયેલા અક્ષરબ્રહ્મની દિવ્ય કીર્તિને વેદવ્યાસજીએ પણ બ્રહ્મસૂત્રમાં સંગ્રથિત કરી. ‘द्युभ्वाघिकरणम्’ નામના પેટા પ્રકરણમાં તેમણે અક્ષરબ્રહ્મના આ સર્વાધારપણાને પ્રસિદ્ધ કર્યું છે. सूत्रम् – ‘द्युभ्वाद्यायतनं स्वशब्दात्’ (બ્રહ્મસૂત્ર, ૧/૩/૧)

આ રીતે અક્ષરબ્રહ્મની જગતકારણતા, વ્યાપકતા, સર્વાધારતા વિષે આપણા સનાતન ગ્રંથોમાં ઘણું ઘણું કહેવાયું છે. આ બધાંય વચનોનો જાણે સાર આપણી સમક્ષ ઉદ્ઘાટિત કરતા હોય તેમ પરબ્રહ્મ પુરુષોત્તમ શ્રીસ્વામિનારાયણ ભગવાને કહ્યું,

….હવે જે બ્રહ્મજ્ઞાનનો માર્ગ છે તેમાં તો એમ સમજવું જે, ‘જે બ્રહ્મ છે તે તો નિર્વિકાર છે ને નિરંશ છે, માટે એ વિકારને પામે નહીં ને એના અંશ પણ થાય નહીં.’ એ બ્રહ્મ જે તે પ્રકૃતિપુરુષ આદિક સર્વેના કારણ છે ને આધાર છે ને સર્વને વિષે અંતર્યામી શક્તિએ કરીને વ્યાપક છે…….. અને એ બ્રહ્મ થકી પરબ્રહ્મ જે પુરુષોત્તમ નારાયણ તે નોખા છે ને એ બ્રહ્મના પણ કારણ છે ને આધાર છે ને પ્રેરક છે, એમ સમજીને પોતાના જીવાત્માને એ બ્રહ્મ સંગાથે એકતા કરીને પરબ્રહ્મની સ્વામી-સેવકભાવે ઉપાસના કરવી. એવી રીતે સમજે ત્યારે બ્રહ્મજ્ઞાન છે તે પણ પરમ પદને પામ્યાનો નિર્વિઘ્ન માર્ગ છે.’


(વચનામૃત ગ.મ. પ્રકરણ ૩)

ટૂંક માં –

  • બ્રહ્મ નો મહિમા સર્વોપરી છે તો તેનાથી ભિન્ન અને પર એવું પરબ્રહ્મ સર્વે થી સર્વોપરી છે…..સર્વે નું કારક અને કારણ છે….
  • બ્રહ્મ ને જાણવા થી જ પરબ્રહ્મ ને જાણી શકાય
  • બ્રહ્મ અને પરબ્રહ્મ ની જીજ્ઞાસા કરવી..એમણે જાણવા એ જ બ્રહ્મવિદ્યા અને તેનાથી જ આત્યંતિક કલ્યાણ થાય..

જય જય અક્ષર પુરુષોત્તમ..જય જય સ્વામિનારાયણ…..

 


Leave a comment

અક્ષરપુરુષોત્તમ દર્શન-૫

ગઈકાલે શ્રીમદ ભગવદ ગીતા ના ૮ માં અધ્યાય- અક્ષરબ્રહ્મયોગ માં અક્ષર અને પુરુષોત્તમ ના મહિમા –સ્વરૂપ વિષે જાણ્યું…..આજે એવા જ એક અધ્યાય- ૧૫ માં અધ્યાય- પુરુષોત્તમ યોગ માં – પુરુષોત્તમ તત્વ વિષે વિશેષ છણાવટ નો લાભ અહી લેશું….સાથે સાથે અક્ષર અને પુરુષોત્તમ તત્વ ના ભેદ વિષે પણ જાણીશું….

સર્વ પ્રથમ જાણી એ જીવ અને અક્ષર વચ્ચે નો ભેદ…

द्वौ इमौ पुरुषौ लोके क्षर: च अक्षर: एव च

क्षर: सर्वाणि भूतानि कुटस्थ: अक्षर: उच्चते ( गीता-१५/१६)

અર્થાત- આ લોક માં બે પ્રકાર ના ચેતનો છે..એક તો ક્ષર અને બીજા અક્ષર…તેમાં હમણાં કે પહેલા જેને પણ માયા નું બંધન થયું છે તે બધા જ આત્મા ઓ ને ક્ષર કહેવામાં આવે છે….અને કૂટસ્થ કહેતા નિર્વિકાર..સદાયે માયા થી પર છે તે અક્ષર છે……

હવે એવા અક્ષર અને તેના થી પર એવા પુરુષોત્તમ વચ્ચે નો ભેદ જોઈએ…શ્રીકૃષ્ણ ભગવાન અર્જુન ને કહે છે…..

उत्तम: पुरुष: तु अन्य: परमात्मा इति उदाह्यत:

यस्मात् क्षरं अतीत: अहं अक्षराद अपि य उत्तम:

अत:अस्मि लोके वेदे च प्रथित:पुरुषोत्तम : II ( १५/१७-१८)

અર્થાત- ઉત્તમ પુરુષ તો જુદા જ છે જેને પરમાત્મા કહેવામાં આવે છે . હું ક્ષર થી પર છું અને અક્ષર થી પણ પર છું એટલે લોક માં અને વેદ માં પુરુષોત્તમ કહેવાઉ છું…..

————

આ જ અધ્યાય માં એટલા માટે તો શ્રીકૃષ્ણ ભગવાન કહે છે કે….

सर्वस्य चाहं ह्रदि सन्निविष्टो मत्त: स्मृतिर्ग्नानांपोहनं च

वेदैश्र्च सर्वैरहमेव वेध्यो वेदान्तकृद्रेदविदेव चाहं ( १५/१५)

અર્થાત- ..હે પાર્થ..વળી હું સર્વ ના હૃદય માં રહેલો છું મારા વડે જ સ્મૃતિ અને જ્ઞાન તથા એ બંને નો અભાવ ઉત્પન્ન થાય છે…..સર્વ વેદો દ્વારા હું જ જાણવા યોગ્ય છું…..વેદાંત નો સિદ્ધ કરનાર અને જ્ઞાતા પણ હું જ છું….

यो मामेवंसमुढो जानाति पुरुषोत्तमम

स सर्वविद्वजति मा सर्वभावेन भारत ( १५/१९)

અર્થાત- હે ભારત..!!! જે સમોંહ થી રહિત મને એ પ્રકારે પુરુષોત્તમ જાણે છે ..તે સર્વજ્ઞ છે…..અને તે સર્વ ભક્તિ યોગ થી મને ભજે છે…….

04-april-2011f

અદ્ભુત વાત……….ટૂંક માં સાર જોઈએ તો સમજાય કે…..ક્ષર અને અક્ષર એ પુરુષ ( અર્થાત ચેતન) તત્વ છે…..અને જીવ, ઈશ્વર અને માયા થી પર અક્ષર છે…તો અક્ષર થી પણ પર એવા પુરુષોત્તમ નારાયણ છે…..અને એને જાણવું જ જ્ઞાન કહેવાય……એવા પુરુષોત્તમ ને રદયમાં ધારી સમોંહ રહિત થઇ જે તેમણે નિરંતર ભજે છે….તે જ સર્વજ્ઞ છે..બ્રહ્મ રૂપ છે…..!

માટે અક્ષર પુરુષોત્તમ ને સમજી..એમના મહિમા ને જાણી ને ભક્તિ યોગ કરવા થી ….જીવ અક્ષર ના સામર્ધ્ય ને પામે છે….

જય જય અક્ષર પુરુષોત્તમ…..જય જય સ્વામિનારાયણ….


1 Comment

અક્ષરપુરુષોત્તમ દર્શન-૪

“પ્રસ્થાન” એટલે સિદ્ધાંત નું પ્રસ્થાપન કરતુ શાસ્ત્ર…..અને ત્રયી એટલે “ત્રણ” ..એમ કોઈ પણ તત્વજ્ઞાન..દર્શન કે વાદ- નું પ્રતિપાદન કરવું હોય તો પ્રસ્થાન ત્રયી કહેતા કે ત્રણ મુખ્ય ગ્રંથ- ઉપનિષદ, ભગવદ ગીતા અને બ્રહ્મસૂત્ર – નો આધાર લેવો અનિવાર્ય છે..ફરજીયાત છે……અને એ ત્રણ માં થી- આજે આપણે કેન્દ્રવર્તી એવો ગ્રંથ- શ્રી ભગવદ ગીતા ને આધારે અક્ષર પુરુષોત્તમ દર્શન નો આસ્વાદ લેવાના છીએ……!

 

જયારે સ્વયમ શ્રીકૃષ્ણ ભગવાન અનુષ્ટુપ છંદ માં વિષાદગ્રસ્ત અર્જુન ( જે આપણા જેવા માયા થી ગ્રસ્ત જીવ નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે) ને મહા યુદ્ધ ( કે જે જગત ની આંધળી દોડાદોડી..કોલાહલ…સંસાર ના પ્રશ્નો) ની વચ્ચે – બ્રહ્મ વિદ્યા ના પાઠ ભણાવે છે…..અને કહે છે…. सर्वधर्मान परित्यज्य ..मामेकं शरणं व्रज……! શરણાગતિ ની વાત …આવી રીતે કોણ કહી શકે??? એક સ્વયમ પરમાત્મા જ આ વાત કરી શકે…..! અને એમના જ મુખે – જયારે બ્રહ્મ- અને પરબ્રહ્મ ના સ્વરૂપ..મહિમા ની વાત થાય ત્યારે બીજો પુરાવો શું જોઈએ??

krishna1_ef573577-6d9d-4d65-acdb-48954e156e5c

ચાલો ટૂંક માં પરિચય મેળવીએ – ભગવદ ગીતા નો…..

—–

ભગવદ ગીતા મહાભારત ના ભીષ્મ પર્વ ના ૨૫ માં અધ્યાય થી લઈને ૧૮ અધ્યાય સુધી લંબાયેલી છે…..આ અઢાર અધ્યાય માં કુલ ૭૦૦ શ્લોક છે…..જેમાં શરૂઆત અંધ અર્થાત અહં-મમત્વ રૂપી અજ્ઞાન ના પ્રતિક એવા ધ્રુતરાષ્ટ્ર અને સંજય ના સંવાદ થી થાય છે. જેમાં ૧ શ્લોક- ધૃતરાષ્ટ્ર દ્વારા….૪૧ શ્લોક સંજય ના મુખે….૮૪ શ્લોક અર્જુન ના મુખે અને ૫૭૪ શ્લોક શ્રીકૃષ્ણ ભગવાન ના મુખે ઉચ્ચારાયેલા છે…..ગીતા એટલી સમૃદ્ધ છે કે- ભલભલા વિષાદ ગ્રસ્ત..ડીપ્રેસન ગ્રસ્ત જીવ ને અજ્ઞાન માંથી છોડાવી- જ્ઞાન તરફ લઇ જઈ શકે….! ગીતા ને એક આગવું ઉપનિષદ તરીકે ગણી….સ્મૃતિ પ્રસ્થાન માં તેનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે…

———–

આવી ગીતા ના ૮ માં અધ્યાય અક્ષરબ્રહ્મ યોગ અને ૧૫ માં અધ્યાય – પુરુષોત્તમ યોગ માં – સમગ્ર અક્ષર પુરુષોત્તમ દર્શન નો સમાવેશ થયો છે….ચાલો જોઈએ…૮ મો અધ્યાય …

અહી શરૂઆત જ અર્જુન ના અદ્ભુત પ્રશ્ન થી થાય છે…..

किं तद् ब्रह्म ( ८/१)

અર્થાત- તે બ્રહ્મ શું છે??….જાણે કે આ પ્રશ્ન માં જ આપણા બધાનો પ્રશ્ન આવી જાય છે…..પણ એ પહેલા જોઈએ કે- આગળ ના અનેક અધ્યાય માં- કૃષ્ણ ભગવાને બ્રહ્મ શબ્દ નો ઉલ્લેખ કર્યો છે…..

एषा ब्राह्मी स्थिति : पार्थ ( २/७२)

અર્થાત- હે પાર્થ…આ જ બ્રાહ્મી સ્થિતિ છે…..

 

तस्मात सर्वगतं ब्रह्म ( ३/१५)

અર્થાત- તે બ્રહ્મ સર્વમાં રહેલું છે……

 

स ब्रह्मयोग युक्तात्मा सुखंक्षय्यं श्रुते ( ५/२१)

અર્થાત- બ્રહ્મ સાથે જોડાયેલો તે મનુષ્ય ..અવિનાશી સુખ ભોગવે છે…..

 

सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शंत्यन्तं सुखंश्रुते ( ६/२८)

અર્થાત- બ્રહ્મ દ્વારા અનુભવતા અત્યંત આનંદ ને સુખે થી ભોગવે છે…..

 

ते ब्रह्म तद्रिदु ( ७/२९)

અર્થાત- તેઓ તે બ્રહ્મ ને જાણે છે…..

———————–

અદ્ભુત ઉલ્લેખ…!!!!  હવે જોઈએ આઠમો અધ્યાય…..તે બ્રહ્મ શું છે??? તેવા પાર્થ ના પ્રશ્ન માં શ્રીહરિ કહે છે

 

अक्षरं ब्रह्म ( ८/३)

અર્થાત- અક્ષર એ બ્રહ્મ છે……

આમ અક્ષર એ બ્રહ્મ નું નામ જ છે…..જેને આપણે સાથે મેળવી- અક્ષરબ્રહ્મ પણ કહીએ છીએ…..

 

અક્ષર નો મહિમા સમજાવતા ભગવાન કહે છે…

 

यद् अक्षरं वेदविद:वदन्ति विशन्ति यद् यतयः वीतरागा: I

यद् इच्छन्त: ब्रह्मचर्य चरन्ति तत् ते पदं संग्रहेण प्रवक्ष्ये II (८/११)

 

અર્થાત- વેદો ને જાણનારા વિદ્વાનો પણ જેનું પ્રતિપાદન કરે છે , આસક્તિ વિના ના સંયમીઓ જેમાં પ્રવેશ કરે છે , અને જેને ઇચ્છનારા ઓ બ્રહ્મચર્ય નું પાલન કરે છે ..એવું આ અક્ષર દિવ્ય સ્થાન છે….તે સ્થાન વિષે હું ટૂંક માં કહીશ….

 

अव्यक्तोऽक्षर इत्य्युक्त्स्त्माहु: परमांगतिं

यं प्राप्य न निर्वतन्ते तद्धाम परमं मम ( ८/२१)

અર્થાત- જે અવ્યક્ત ભાવ….અક્ષર સંજ્ઞા ( શબ્દ) થી પ્રસિદ્ધ છે તેને જ પરમ ગતિ કહેવામાં આવે છે …જ્યાં જ્ઞાનીઓ પહોંચ્યા પછી પુનઃ પાછા આવતા નથી ..તે જ મારું પરમ ધામ ( અક્ષરધામ) છે…..

bapa-akshar

 

ટૂંકમાં અક્ષર એ જ બ્રહ્મ છે…..તેને પ્રાપ્ત કરવું એ જ મોક્ષ નું સાધન છે….પરમાત્મા..પરબ્રહ્મ પુરુષોત્તમ નારાયણ ને પામવા નું એ એક જ સાધન છે…..અને એજ પરબ્રહ્મ નું પરમ ધામ છે…કે જેને પ્રાપ્ત કર્યા પછી પુનઃ જન્મ ધારણ કરવો પડતો નથી…..આત્યંતિક કલ્યાણ થાય છે…..!

 

જય જય અક્ષર પુરુષોત્તમ….જય જય સ્વામિનારાયણ……


Leave a comment

અક્ષરપુરુષોત્તમ દર્શન-૩

હજારો વર્ષ પહેલા રચાયેલા અપુરુષેય અર્થાત કોઈ મનુષ્ય દ્વારા નહિ રચાયેલા એવા વેદો ના સાર રૂપ એવા ઉપનિષદ પૈકી – અગ્રગણ્ય એવા- મૂંડક ઉપનિષદ અને કઠોપનિષદ માં- અક્ષર અને પુરુષોત્તમ ના સ્વરૂપ…મહિમા વિષે આપણે જાણ્યું……હવે આ જ અનંત યાત્રા માં – આપણે આગળ- જોઈશું- બૃહદારણ્યક ઉપનિષદ માં ગવાયેલા અક્ષર અને પુરુષોત્તમ ના મહિમા વિષે….
બૃહદારણ્યક ઉપનિષદ
———————-
સર્વે ઉપનિષદ માં સૌથી વિશાળ એવું આ ઉપનિષદ એ વેદો ના- શુક્લ યજુર્વેદ માં સમાયેલું છે…..વિશ્વના અતિપ્રાચીન ગ્રંથો પૈકીના એક્ એવા આ ગ્રંથમાં જીવ, બ્રહ્માંડ, અને ઇશ્વર વિષે લખવામાં આવ્યું છે. દાર્શનિક રુપે મહત્વપૂર્ણ આ ઉપનિષદ પર આદિ શંકરાચાર્યએ પણ ટીકા (ટીપ્પણી) લખી છે. આ શતપથ બ્રાહ્મણ ગ્રંથનો એક્ ખંડ પણ છે……
બ્રુહદારણ્યક ઉપનિષદમાં અદ્વૈત વેદાંત અને સંન્યાસનિષ્ઠાનું પ્રતિપાદન કરવામાં આવ્યું છે. ઉપનિષદોમાં સર્વાધિક બૃહદાકાર તેના ૩ કાંડ (મધુકાંડ, મુનિકાંડ,, ખિલકાંડ), ૬ અધ્યાય, ૮૭ બ્રાહ્મણ અને પ્રલંબિત ૮૩૬ પદોમાં શાંતિપાઠ ‘ૐ પૂર્ણમદ:’ વગેરે છે અને બ્રહ્મા તેની સંપ્રદાય પરંપરાના પ્રવર્તક છે………
આ ઉપનિષદનો નીચે મુજબનો શ્લોક સુપ્રસિદ્ધ છે –
ॐ असतोमा सद्गमय ।
तमसोमा ज्योतिर्गमय ।
मृत्योर्मामृतं गमय ॥
ॐ शान्ति शान्ति शान्तिः ॥
– बृहदारण्यकोपनिषद् 1.3.28.
નીચે મુજબનો શ્લોક બૃહદારણ્યક ઉપનિષદના આરંભ અને અંતમાં આવે છે-
पूर्णमदः पूर्णमिदं पूर्णात्पूर्णमुदच्यते ।
पूर्णस्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते ॥
અક્ષર પુરુષોત્તમ દર્શન નું નિરૂપણ – જનકરાજા ના દરબાર માં મહર્ષિ યાજ્ઞવલ્કય અને ગાર્ગી નામની વિદુષી સ્ત્રી સાથે પ્રશ્નોત્તરી ના સંવાદ માં થયું છે…..
————————
તે જોઈએ….શરૂઆત અક્ષર ના સામર્થ્ય થી ….
एतस्य वा अक्षरस्य प्रशासने गार्गि, सूर्याचन्द्रमसौ विधृतौ तिष्ठत :
एतस्य वा अक्षरस्य प्रशासने गार्गि,ध्यावापृथिव्यौ विधृते तिष्ठत: (३/८/९)
અર્થાત- હે ગાર્ગી ..! આ અક્ષરબ્રહ્મ ના પ્રશાસન માં જ સૂર્ય અને ચંદ્ર સ્થિર રહ્યા છે ..હે ગાર્ગી ..! આ અક્ષરબ્રહ્મ ના પ્રશાસન માં જ દ્યુલોક કે પૃથ્વી લોક જેવા સર્વ લોકો સ્થિર રહે છે …
—————-
હવે અક્ષરબ્રહ્મ ને જાણવું- શા માટે અનિવાર્ય છે તે જોઈએ….
य: वा एतद अक्षरं गार्गि अविदित्वा अस्मिन लोके
जुहोति यजते तप: तप्यते बहूनि वर्षसहस्त्राणि
अन्तवद् एव अस्य तद् भवति ( ३/८/१०)
અર્થાત- હે ગાર્ગી..! જે મનુષ્ય આ અક્ષરબ્રહ્મ ને જાણ્યા વિના આ લોક માં હોમ કરે , યાગ કરે, કે હજારો વર્ષ સુધી તપ કરે ..તો પણ તે બધું જ નાશવંત થઇ જશે ..અવિનાશી ફળ નહી મળે…….
——————-
य:वा एतद अक्षरं गार्गि अविदित्वा अस्माद् लोकात् प्रैति स: कृपण:
( ३/८/१०)
અર્થાત- હે ગાર્ગી….જે આ અક્ષરબ્રહ્મ ને જાણ્યા વિના આ લોક માં મૃત્યુ પામે છે તે કૃપણ ( ગરીબ) છે..દયા ને પાત્ર છે…તેનો જન્મ એળે ગયો છે એમ સમજવું…..
अथ य:एतद् अक्षरं गार्गि विदित्वा अस्माद् लोकात् प्रैति स: ब्राह्मण:
(३/८/१०)
અર્થાત- તેની સામે હે ગાર્ગી……જે મનુષ્ય આ અક્ષર ને જાણી ને આ લોકમાં થી વિદાય લે છે તે જ સાચો બ્રહ્મવિદ્યા નો જાણકાર છે……
——————————-
અરુણ ઋષિ ના પુત્ર આરુણીએ યાજ્ઞવલ્કય ઋષિ ને પુછ્યું કે જેને આધારે આ સમગ્ર વિશ્વ ટકી રહ્યું છે તે અંતર્યામી તત્વ કોણ..કેવું છે?? તે કહો…ઉત્તર માં – પુરુષોત્તમ નો મહિમા કહેતા ઋષિ કહે છે…
य: पृथिव्यां तिष्ठन पृथिव्या अन्तर: यं पृथिवी न वेद
यस्य पृथिवी शरीरं य:पृथिवीं अन्तरो यमयति
एष: ते आत्मा अन्तर्यामी अमृत: (३/७/३)
અર્થાત- જે આ પૃથિવી ની અંદર રહ્યા છે ..એમ છતાં જેને પૃથિવી જાણતી નથી , જે પૃથિવી ની અંદર રહી ને તેનું નિયમન કરે છે , તે પરમાત્મા છે..તે અંતર્યામી છે..તે અમૃત મય છે……
————————-
2018_01_20_055_Gondal
સાર રૂપે કહેવાનું એટલું જ છે કે……
— અક્ષર ને જાણવું – એ મોક્ષ માટે અનિવાર્ય છે…એને જાણ્યા વગર પુરુષોત્તમ ને પામી શકાતું નથી….
— અક્ષર અને પુરુષોત્તમ બંને ભિન્ન તત્વ છે..બંને વચ્ચે સેવક- સ્વામી નો ભાવ છે……
— અક્ષર એક પુરુષોત્તમ સિવાય સર્વે તત્વો- જીવ, ઈશ્વર અને માયા..સર્વે થી મોટું છે……..
— એક પુરુષોત્તમ જ અક્ષર થી પર છે……અને સર્વ નિયંતા…સર્વોપરી..સંપૂર્ણ છે……
જય જય અક્ષર પુરુષોત્તમ….જયજય સ્વામિનારાયણ…..


Leave a comment

અક્ષરપુરુષોત્તમ દર્શન-૨

ગઈ પોસ્ટ માં  આપણે મૂંડક ઉપનિષદ માં- બ્રહ્મવિદ્યા, અક્ષરબ્રહ્મ અને પરબ્રહ્મ પુરુષોત્તમ નારાયણ ના સ્વરૂપ, મહિમા વિષે જાણ્યું……
આજે આ અક્ષરપુરુષોત્તમ દર્શન યાત્રા માં- અગ્રગણ્ય એવા ૧૦ ઉપનિષદ માં નું એક એવા કઠોપનીષદ માં- અક્ષર અને પુરુષોત્તમ મહારાજ ના દર્શન – તત્વજ્ઞાન..મહિમા વિષે જાણીશું……
કઠોપનિષદ –
————-
આ ઉપનિષદ કૃષ્ણ યજુર્વેદ માં આવેલું છે . એના બે અધ્યાય છે -જેમાં દરેક અધ્યાય નીચે ત્રણ ત્રણ-વિભાગ છે જે વલ્લી તરીકે ઓળખાય છે…..જેમાં બાળક નચિકેતા અને યમરાજ વચ્ચે થયેલા અધ્યાત્મિક સંવાદ નું સંકલન થયેલું છે . નચિકેતા ને પ્રસન્ન કરવા યમરાજ ત્રણ વરદાન આપે છે એમાં છેલ્લા વરદાન માં મોક્ષ નું જ્ઞાન આપતા યમરાજ- અક્ષર પુરુષોત્તમ દર્શન નું વર્ણન કરે છે….ચાલો જોઈએ…
सर्वे वेद यत पदम् आमनन्ति तपान्सि सर्वाणि च यद् वदन्ति I
यद इच्छन्त: ब्रह्मचर्य चरन्ति तत् ते पदम् संग्रहेण ब्रवीमि
ॐ इति एतत् II (२/१५)
અર્થાત- બધાજ વેદો જે સ્થાન નો મહિમા ગાય છે , તપસ્વી ઋષીઓ જે સ્થાન નો મહિમા ગાય છે, જેને પામવા મનુષ્યો બ્રહ્મચર્ય નું પાલન કરે છે , તેવા પરમાત્મા ના નિવાસ સ્થાન વિષે હું તને ટૂંક માં કહું……તે ઓમ કાર છે……
અહી અક્ષર ની ઓળખાણ ઓમ કાર તરીકે આપી છે……જેને પ્રશ્નોપનિષદ (૫/૨) માં કહે છે…. ઓમ કાર થી બે તત્વો નો બોધ થાય છે ..એક તો પરબ્રહ્મ અને બીજું અપરબ્રહ્મ અર્થાત- અક્ષરબ્રહ્મ — ટૂંક માં ઓમકાર એટલે અક્ષર પુરુષોત્તમ ……..!!!!
———————-
एतद हि एव अक्षरं ब्रह्म एतद् हि एव अक्षरं परम् I
एतद् हि एव अक्षरं ज्ञात्वा य: यद् इच्छति तस्य तत् II (२/१६)
અર્થાત- આ જ સ્થાન અક્ષર છે , આ જ સ્થાન બ્રહ્મ છે ખરેખર આ અક્ષરબ્રહ્મ શ્રેષ્ઠ છે અને આ જ અક્ષરબ્રહ્મ ને જે મનુષ્ય જાણે તે જે ઈચ્છે તે તેને મળે……..
એટલે કે બ્રહ્મ કહેતા કે અક્ષર ને જે જાણે તેને અક્ષરધામ મળે….પુરુષોત્તમ મળે……
——————-
य: सेतु: इजानानां अक्षरं ब्रह्म यत् परम् I
अभयं तितीर्षतां पारं नाचिकेतं शकेमहि II (३/२)
અર્થાત- સંસાર સાગર ને પાર પામવા ઈચ્છતા મનુષ્યો માટે અક્ષરબ્રહ્મ સેતુ બને છે……તેની મદદ થી મનુષ્ય સંસાર પાર કરી અક્ષરધામ ને પામી પરમાત્મા ને મેળવે છે……
—————-
इन्द्रियेभ्य: परा: हि अर्था: अर्थेभ्य: च परम् मन: I
मनस: तु परा बुद्धि: बुध्धे: आत्मा महान पर: II
महत्: परम् अव्यक्तं अव्यक्तात् पुरुष: पर: I
पुरुषाद न परम् किञ्चित् सा काष्ठा सा परा गति: II (३/११)
અર્થાત- ઇન્દ્રિયો કરતા પંચવિષયો પર છે ..વિષયો કરતા મન પર છે……મન કરતા બુદ્ધિ પર છે….બુદ્ધિ કરતા આત્મા પર છે …..આત્મા કરતા અવ્યક્ત કહેતા અક્ષરબ્રહ્મ પર છે …..અક્ષરબ્રહ્મ કરતા પુરુષ કહેતા પુરુષોત્તમ પર છે ……અને પુરુષોત્તમ પર કોઈ જ નથી ……તે પુરુષોત્તમ જ પરકાષ્ઠા છે…તે જ પરમ ગતિ છે……
અદ્ભુત વાત……!!! શ્રીજી એ પ્રબોધેલુ તત્વજ્ઞાન- જીવ,ઈશ્વર,માયા…બ્રહ્મ અને પરબ્રહ્મ- એમ પાંચ નિત્ય તત્વ ની વાત..એનો ભેદ સ્પષ્ટ કરે છે અને એ જ વાત અહી છે…….કે પરબ્રહ્મ – સૌથી ઉપર છે…તેના દાસ તરીકે- અક્ષરબ્રહ્મ છે…..અને એની નીચે- જીવ..ઈશ્વરો અને માયા નો અંધકાર છે…….!!!
CrHJG_nUsAAbYFb
આમ, શ્રીજી એ કહેલું- જ્ઞાન- તત્વજ્ઞાન- એ અક્ષર પુરુષોત્તમ જ્ઞાન છે…દર્શન છે…..જેને બ્રહ્મસ્વરૂપ શાસ્ત્રીજી મહારાજે મૂર્તિમંત કર્યું……! શ્રીજી એ ભલે શિક્ષાપત્રી માં પોતાના પ્રિય વાદ તરીકે વિશિષ્ટદ્વૈત ને સ્થાન આપ્યું હોય……પણ એમનું આગવું…દર્શન..વાદ..એ તો અક્ષર પુરુષોત્તમ દર્શન છે…..એ અહી ફલિત થાય છે….!
માટે તમને કોઈ પૂછે કે- તમારો વાદ કયો…તમારું દર્શન – તત્વજ્ઞાન કયું?? તો આપણો ઉત્તર સ્પષ્ટ છે……અક્ષરપુરુષોત્તમ દર્શન..!!! જેને પરબ્રહ્મ શ્રીજી મહારાજે પોતાના વચનામૃત ના પાને પાને વર્ણવ્યું  છે. જેને જો જીવસ્થ કરવામાં આવે તો આ જીવ બ્રહ્મરૂપ થયા વગર રહે જ નહિ…..કારણ કે ને પ્રગટ અક્ષરબ્રહ્મ મહંત સ્વામી મહારાજ માં સહેજે હેત થાય…..અને સત્પુરુષ માં દ્રઢ હેત એ મોક્ષ નું કારણ બને છે….( વચનામૃત- વરતાલ-૧૧)
જય જય અક્ષર પુરુષોત્તમ …..જયજય સ્વામિનારાયણ…..
રાજ